1 Ekim 2023’de Başlayan Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması: Hava Kirliliği ve Çevresel Etkileşimler

1 Ekim 2023’de başlayan Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM), sadece karbon emisyonları ile değil, aynı zamanda hava kirliliğiyle mücadelede de önemli bir adım olmuştur. İklim değişikliği ile mücadelede atılan her adım aynı zamanda yerel hava kalitesini iyileştirebileceğini göstermektedir.

Avrupa Yeşil Mutabakatı’nın bir parçası olarak hayata geçirilen SKDM, Avrupa Birliği’nin 2030 yılında karbon emisyonlarını yüzde 50 oranında düşürmeyi ve 2050 yılında tamamen karbonsuz hale gelmeyi hedeflediği büyük bir çabanın parçasıdır. SKDM, bu yıl pilot raporlama uygulamasıyla başlayacak ve 2026 yılından itibaren devreye girecektir. İthalatçılar için ilk raporlama dönemi ise 31 Ocak 2024’te sona erecek.

Firmaların karbon ayak izini hesaplamaya başlamak, emisyon kaynaklarının belirlenmesini, doğru verilerin toplanmasını ve 2026 yılına kadar ayak izi hesaplama sistemine uyum sağlanmasını içermektedir. Bu süreç, firmaların çevresel sorumluluk almalarını, sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşmalarını ve etkin çevre politikaları geliştirmelerini desteklemektedir.

SKDM, başlangıçta demir-çelik, gübre, alüminyum ve çimentoya uygulanacak olsa da, zamanla AB’ye ihraç edilen bütün ürünleri kapsayacak. 

Türkiye İhracatçılar Meclisi’nin 2022 İhracat Raporu’na göre Rusya, Çin, Türkiye, İngiltere, Güney Kore, Hindistan, Brezilya, ABD ve Mısır, bahsedilen sektörlerde en büyük ihracatçılar olması sebebiyle tedbirden hemen etkilenecek ülkelerin başında geliyor.

Türk sanayisi de, çevre dostu üretim ve yenilenebilir enerji kullanımıyla küresel iklim değişikliği ve sürdürülebilirlik hedeflerine katkıda bulunarak yeşil dönüşüme uyum sağlama çabasındadır. Bu girişimler, doğal kaynakları koruma ve enerji verimliliğini artırma hedefiyle ekonomik rekabetçiliği artırırken çevresel etkileri azaltmayı amaçlamaktadır.

Karbon Ticaretinin Hava Kalitesi İyileştirme Etkisi

Karbon ticareti politikası, karbon emisyonlarını azaltmayı amaçlayan piyasa temelli bir araçtır ve aynı zamanda birleşik bir hava kalitesi iyileştirme etkisi sağlaması düşünülmektedir.

Hava kirliliği özellikle savunmasız nüfus gruplarını orantısız bir şekilde etkilediği için günümüzde insanlık için en kritik sağlık problemlerinden biridir. Fosil yakıtların yakılması, sadece yerel hava kirliliğine değil, aynı zamanda küresel iklim değişikliğine de katkıda bulunmaktadır. Genellikle iklim değişikliği ve hava kirliliği, aynı kaynakları paylaşmaktadır. İyi tasarlanmış karbon fiyatlandırma politikaları, fosil yakıt tüketimini azaltması düşünülmektedir. Bu politikalar, sera gazı emisyonlarını ve yerel hava kirleticilerini azaltma amacıyla aynı anda etkili olacaktır. Politika yapıcılar, istenmeyen sonuçları en aza indirirken iklim ve hava kirliliği politikaları arasındaki sinerjiyi maksimize etmek için bu bağlantıları dikkate almalıdır.

Aşağıdaki grafikte, yerel hava kirliliği maliyetleri, iklim hasar maliyetleri ve KDV’yi içeren fiyatlarla kömür tüketici fiyatı karşılaştırılmaktadır. Gösterildiği gibi, hava kirliliği hasar maliyetleri, değerlendirilen ülkelerin yarısından fazlasında küresel ısınma maliyetlerini aşmaktadır. Araştırmalar, hava kirliliği maliyetlerinin küresel ısınma maliyetlerini aştığı herhangi bir ülkede, yan hava kirliliği azaltma faydalarının ton başına 40 ABD Doları üzerinde olacağını göstermektedir.

Grafik: 2013 yılında seçili ülkelerde GJ başına ABD Doları cinsinden düzeltici kömür vergisi tahminleri

Çin, 2013 yılında başlattığı bölgesel karbon ticareti pilot programlarıyla beraber, karbon emisyonlarını azaltmayı hedefleyen önemli bir adım attı. Bu programlar, sadece sera gazlarının azalmasını değil, aynı zamanda genel hava kalitesinin iyileştirilmesine de katkıda bulunmaktadır. Çin’in ulusal karbon pazarı, 2013 yılında 0.3 milyon ton olan ticaret hacmini, 2020’de 43.4 milyon tona çıkararak dikkat çekici bir başarı elde etti. Karbon emisyonları haricinde hava kirleticilerin trendine bakıldığında bu program sadece seragazı azaltımında kalmayıp aynı zamanda PM2.5 ve PM10 gibi partikül maddeleri azaltarak genel hava kalitesine de olumlu etkiler sağladığı görülmüştür.

Bu programlar, endüstriyel CO2 emisyonlarını %24.2 oranında düşürebildiği gibi, günlük karbon işlem hacmindeki artışların PM2.5’te %0.23 ve PM10’da %0.26’lık azalmalara yol açtığını göstermektedir. Ayrıca bu piyasanın SO2 gibi diğer hava kirleticilerini ve hava kalitesi endeksini önemli ölçüde azaltabileceği de belirtilmektedir. Bu veriler, Çin’in karbon ticaretindeki başarısının sadece iklim değişikliğiyle değil, aynı zamanda insan sağlığı ve çevre kalitesiyle de doğrudan ilişkili olduğunu göstermektedir. Bu tür inovasyonlar ve politika önlemleri, diğer ülkeler için de örnek teşkil ederek küresel çapta hava kalitesini artırmak için ilham kaynağı olmalıdır.

Kaynaklar:

Ata, B. (2023). Türk İhracatçıları İçin Karbon Düzenlemesi: SKDM 1 Ekim’de Başlıyor. Yeşil Haber.

Karbon Fiyatlandırma Liderlik Koalisyonu. (2019). KarbonFiyatlandırması, İklim Değişikliği ve Hava Kalitesi.

Metecan, M. D. (2023). SDKM 1 Ekim’de Başlıyor. Türkiye Gazetesi.

Orhun, A. (2023). Karbonda Uzlaşma Tamam Şimdi İcraat Başlıyor. İstanbul Ticaret Gazetesi.

Weng, Z., Liu, T., Wu, Y., & Cheng, C. (2022). Çin’deki Karbon Ticareti Pilot Programlarının Hava Kalitesi İyileştirme Etkisi Ve Gelecekteki Katkıları. Enerji Politikası, 170.

Son Yazılar

Metan ve İklim Değişikliği: Türkiye Bağlamında Bir Değerlendirme
Metan ve İklim Değişikliği: Türkiye Bağlamında Bir Değerlendirme

İklim değişikliği, günümüzün en acil çevre sorunlarından biri olarak karşımıza çıkıyor. Bu bağlamda sera gazları arasında çoğunlukla karbondioksit üzerine odaklanılsa da, metan gazının rolü giderek daha fazla dikkat çekiyor...

Daha fazla oku
Kentsel Dönüşümde Toz Kontrolü
Kentsel Dönüşümde Toz Kontrolü

Kentsel dönüşüm, şehirlerin yaşam kalitesini artırmak, altyapıyı güçlendirmek ve çevresel sürdürülebilirliği sağlamak için önemli bir araçtır. Ancak bu süreçlerde meydana gelen toz faaliyetleri, çevre ve insan sağlığı üze...

Daha fazla oku
Trafik Sıkışıklığı ve Hava Kirliliği: Tıkanıklık Fiyatlandırması Çözüm Olabilir mi?
Trafik Sıkışıklığı ve Hava Kirliliği: Tıkanıklık Fiyatlandırması Çözüm Olabilir mi?

Günümüzde, şehirlerde yaşayan bireylerin karşılaştığı en büyük sorunlardan biri trafik sıkışıklığı ve buna bağlı olarak artan hava kirliliği olarak öne çıkmaktadır. Bu sorunlar ekonomik kayıpların yanı sıra çevresel ve...

Daha fazla oku
Siyah Karbon: Küresel Isınma ve Sağlık Üzerindeki Etkileri
Siyah Karbon: Küresel Isınma ve Sağlık Üzerindeki Etkileri

Güneş ışığını emerek atmosferi ısıtmasıyla tanınan siyah karbon, buzulların erimesinden ekstrem hava olaylarına kadar birçok olumsuz etkiye yol açıyor. Siyah Karbon Nedir? Siyah karbon, fosil yakıtların, biyoyakıtların ve biyokü...

Daha fazla oku
Toz Taşınımı Nedir?
Toz Taşınımı Nedir?

Toz taşınımı, atmosferdeki toz partiküllerinin hareket etmesi veya taşınması sürecidir. Bu partiküller genellikle rüzgar, termal hareketler, fırtınalar veya insan etkisiyle atmosferde taşınabilirler. Toz taşınımı, genellikle çöll...

Daha fazla oku
Sera Gazları ve Hava Kirleticileri
Sera Gazları ve Hava Kirleticileri

İklim değişikliği, günümüzde insanlığın karşılaştığı en büyük küresel sorunlardan biridir ve kökeni sanayi devriminden bu yana fosil yakıtların aşırı kullanımı, endüstrileşme, arazi kullanımındaki değişiklikler, orman...

Daha fazla oku
Avrupa Birliği ve ABD Hava kalitesi Standartlarını Güncelledi
Avrupa Birliği ve ABD Hava kalitesi Standartlarını Güncelledi

Hava kirliliği, günümüzde dünya çapında çevresel sağlık sorunlarının en önde gelen nedenlerinden biri olarak karşımıza çıkıyor. Bu kritik durumu ele alarak, hem Avrupa Birliği (AB) hem de Amerika Birleşik Devletleri (ABD) gibi k...

Daha fazla oku
Coğrafi Çevre Koşullarının Hava Kirliliği Üzerine Etkileri
Coğrafi Çevre Koşullarının Hava Kirliliği Üzerine Etkileri

Sağlıklı ve yaşam kalitesi yüksek, yaşanabilir fiziksel bir çevre için hava kalitesinin sağlanması büyük önem taşımaktadır. Ancak, günümüz kentleri, sadece beşeri faktörlerle değil, aynı zamanda coğrafi çevre koşullarla birl...

Daha fazla oku
Hava Kalitesinin Kolay Anlaşılması: Hava Kalitesi İndeksi
Hava Kalitesinin Kolay Anlaşılması: Hava Kalitesi İndeksi

Günümüzde hava kirliliği insan hayatına etki eden en tehlikeli sağlık sorunlarından biri kabul edilmektedir. Hava kalitesinin sağlanması pek çok açıdan hükümetler için önemli bir mesele haline gelmiştir. Bununla ilişkili olarak da ...

Daha fazla oku
Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (ESRS) ve Hava Kirliliği: Şirketlerin Gelecekteki Sorumlulukları ve Raporlama Standartları
Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (ESRS) ve Hava Kirliliği: Şirketlerin Gelecekteki Sorumlulukları ve Raporlama Standartları

31 Temmuz 2023 tarihinde Avrupa Komisyonu tarafından onaylanan düzenleme, Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi’ne (CSRD) tabi olan şirketleri, 2024 finansal döneminden itibaren raporlarını Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlam...

Daha fazla oku