Uygun maliyetli hava kirliliği sensörlerinde standardizasyon çalışmaları

Günümüzde küresel bir sorun haline gelen hava kirliliği en büyük çevresel sağlık risklerinden biridir. Sağlık etkileri maruz kalınan havanın içindeki kirlilik yoğunluğuna ve süreye göre değişmektedir. Kirleticilerin çevre ve insan sağlığını olumsuz etkilememesi için kirlilik seviyesinin belirlenmesi gereklidir. Şu anda hava kirliliğinin izlenmesinde geleneksel yöntemlerin yerine uygun maliyetli hava sensörleri giderek daha fazla dikkat çekmekte ve bunların standardizasyon çalışmaları devam etmektedir.

EPA ‘Hava sensörü’ terimini, maliyeti daha uygun, taşınabilir, aynı anda birkaç kirleticiyi ölçebilen ve genellikle düzenleyici monitörlerden daha kolay çalıştırılan düzenleyici olmayan bir teknoloji sınıfı olarak ifade etmektedir. Referans ölçüm yöntemleriyle hava kirliliğinin izlenmesi, ölçüm cihazlarının bakımı ve kalibrasyonu için kalifiye operatörler gerektirir. Hava sensörleri ise insan müdahalesi olmadan çalıştırılabilen ve kullanıcıların ek teknik bilgiye ihtiyaç duymadan hava kirliliğini izlemesini mümkün kılan donanım ve yazılım setini tanımlamaktadır.

Hava sensörleri, Dünyada hızla yaygınlaşan ve kabul gören bir yöntem olup ülkemizde de yakalanması gereken bir trend haline gelmektedir. Yeni referans istasyonları kurmak yerine yeni teknolojileri sisteme entegre ederek hava kalitesinin daha fazla noktada ölçülmesi mümkündür. Bu sensör teknolojisinin en büyük yararı, şehirlerde ve uzak yerlerde hava kalitesini izlerken artan mekânsal kapsama alanıdır. Hızlı veya anlık hava kirliliği konsantrasyonların ölçümünü sağlayan hava sensörlerinin kullanımının yaygınlaşmasıyla veri setleri kamuya daha fazla erişilebilir hale gelecektir. Sanayinin çevresel etkisinin değerlendirilmesi, kent planlamalarına önemli bir altlık olabilecek hava kalite haritalandırılması için hava izleme yaklaşımlarında hava sensörleri önemli bir alternatif yaklaşımdır.

Hava sensörleri, hava izleme yaklaşımlarında yeniliği teşvik etse de, bu teknolojilerden gelen veri kalitesinin güvenirliği oldukça önemlidir. Şu anda Dünyada, hava sensörlerinin standardizasyon için standart test protokolü ve hedefine yönelik çalışmalar yapılmaktadır. Bu alanda en önemli çalışmalardan biri 2021 yılında yayınlanan CEN/TS 17660-1 Standarttıdır. Bu standart, ilgili kuruluşlar veya paydaşlar tarafından karşılıklı tanınmayı kolaylaştırmak ve böylece üreticiler üzerindeki hem idari hem de maliyet yüklerini en aza indirmek için sensör sistemlerinin performansının değerlendirilmesi için ortak prosedürleri ve gereksinimleri tanımlar ve bu tanımların genel ilkelerini belirtir.

EPA’da 2021 Şubat ayında yayınladığı EPA/600/R-20/279 ve EPA/600/R-20/280 iki standartla, partikül madde ve ozon gaz sensörleri için performans test protokolü ve hedefine yönelik gereksinimleri tanımlamaktadır. ABD’de ve AB’deki bu standardizasyon çalışmaları low-cost sensör sistemlerinin tutarlı, doğru ve kesin ölçüm verileri sağlama yeteneğinin iyi anlaşılmasını ve veri kalitesine olan güveni artıracaktır.

Türkiye’de de Dış Ortam Hava Kalitesinin Yönetimi Yönetmeliği ve Sanayi Kaynaklı Hava Kirliliğinin Kontrolü Yönetmeliği’nde gösterge ölçüm içerisine hava sensörlerinin dahil edilmesi, yüksek yoğunluklu uzaysal-zamansal kirlilik verileri sağlayarak hava kirliliği izleme alanında potansiyel olarak devrim yaratabilir. Gösterge ölçüm olarak sadece pasif örneklem ölçüm sistemlerinin yer alması hava kirliliği trendlerini anlamada yetersiz kalmaktadır. Bu yeni teknolojinin sisteme entegre edilmesi sadece izleme maliyetini düşürmekle kalmayıp aynı zamanda halka gerçek zamanlı olarak hava kalitesi hakkında yerel olarak ilgili bilgileri sağlamasıyla da önemli bir iletişim anahtarı olacaktır.

Referanslar

World Health Organization, May 2018.

C40 Cities Climate Leadership Group, November 2021.

CEN:TS 17660-1-2021 2021 – Air quality – Performance evaluation of air quality sensor systems – Part1: Gaseous pollutants in ambient air

EPA/600/R-20/280 February 2021 – Performance Testing Protocols, Metrics, and Target Values for Fine Particulate Matter Air Sensors Use in Ambient, Outdoor, Fixed Site, Non-Regulatory Supplemental and Informational Monitoring Applications

EPA/600/R-20/279 February 2021 – Performance Testing Protocols, Metrics, and Target Values for Ozone Air Sensors

Directive 2008/50/EC of the European Parliament and of the Council on ambient air quality and cleaner air for Europe

Yatkin, S., Gerboles, M., Borowiak, A., Davila, S., Spinelle, L., Bartonova, A., … & Signorini, M. (2022). Modified Target Diagram to check compliance of low-cost sensors with the Data Quality Objectives of the European air quality directive. Atmospheric Environment273, 118967.

Son Yazılar

Metan ve İklim Değişikliği: Türkiye Bağlamında Bir Değerlendirme
Metan ve İklim Değişikliği: Türkiye Bağlamında Bir Değerlendirme

İklim değişikliği, günümüzün en acil çevre sorunlarından biri olarak karşımıza çıkıyor. Bu bağlamda sera gazları arasında çoğunlukla karbondioksit üzerine odaklanılsa da, metan gazının rolü giderek daha fazla dikkat çekiyor...

Daha fazla oku
Kentsel Dönüşümde Toz Kontrolü
Kentsel Dönüşümde Toz Kontrolü

Kentsel dönüşüm, şehirlerin yaşam kalitesini artırmak, altyapıyı güçlendirmek ve çevresel sürdürülebilirliği sağlamak için önemli bir araçtır. Ancak bu süreçlerde meydana gelen toz faaliyetleri, çevre ve insan sağlığı üze...

Daha fazla oku
Trafik Sıkışıklığı ve Hava Kirliliği: Tıkanıklık Fiyatlandırması Çözüm Olabilir mi?
Trafik Sıkışıklığı ve Hava Kirliliği: Tıkanıklık Fiyatlandırması Çözüm Olabilir mi?

Günümüzde, şehirlerde yaşayan bireylerin karşılaştığı en büyük sorunlardan biri trafik sıkışıklığı ve buna bağlı olarak artan hava kirliliği olarak öne çıkmaktadır. Bu sorunlar ekonomik kayıpların yanı sıra çevresel ve...

Daha fazla oku
Siyah Karbon: Küresel Isınma ve Sağlık Üzerindeki Etkileri
Siyah Karbon: Küresel Isınma ve Sağlık Üzerindeki Etkileri

Güneş ışığını emerek atmosferi ısıtmasıyla tanınan siyah karbon, buzulların erimesinden ekstrem hava olaylarına kadar birçok olumsuz etkiye yol açıyor. Siyah Karbon Nedir? Siyah karbon, fosil yakıtların, biyoyakıtların ve biyokü...

Daha fazla oku
Toz Taşınımı Nedir?
Toz Taşınımı Nedir?

Toz taşınımı, atmosferdeki toz partiküllerinin hareket etmesi veya taşınması sürecidir. Bu partiküller genellikle rüzgar, termal hareketler, fırtınalar veya insan etkisiyle atmosferde taşınabilirler. Toz taşınımı, genellikle çöll...

Daha fazla oku
Sera Gazları ve Hava Kirleticileri
Sera Gazları ve Hava Kirleticileri

İklim değişikliği, günümüzde insanlığın karşılaştığı en büyük küresel sorunlardan biridir ve kökeni sanayi devriminden bu yana fosil yakıtların aşırı kullanımı, endüstrileşme, arazi kullanımındaki değişiklikler, orman...

Daha fazla oku
Avrupa Birliği ve ABD Hava kalitesi Standartlarını Güncelledi
Avrupa Birliği ve ABD Hava kalitesi Standartlarını Güncelledi

Hava kirliliği, günümüzde dünya çapında çevresel sağlık sorunlarının en önde gelen nedenlerinden biri olarak karşımıza çıkıyor. Bu kritik durumu ele alarak, hem Avrupa Birliği (AB) hem de Amerika Birleşik Devletleri (ABD) gibi k...

Daha fazla oku
Coğrafi Çevre Koşullarının Hava Kirliliği Üzerine Etkileri
Coğrafi Çevre Koşullarının Hava Kirliliği Üzerine Etkileri

Sağlıklı ve yaşam kalitesi yüksek, yaşanabilir fiziksel bir çevre için hava kalitesinin sağlanması büyük önem taşımaktadır. Ancak, günümüz kentleri, sadece beşeri faktörlerle değil, aynı zamanda coğrafi çevre koşullarla birl...

Daha fazla oku
Hava Kalitesinin Kolay Anlaşılması: Hava Kalitesi İndeksi
Hava Kalitesinin Kolay Anlaşılması: Hava Kalitesi İndeksi

Günümüzde hava kirliliği insan hayatına etki eden en tehlikeli sağlık sorunlarından biri kabul edilmektedir. Hava kalitesinin sağlanması pek çok açıdan hükümetler için önemli bir mesele haline gelmiştir. Bununla ilişkili olarak da ...

Daha fazla oku
Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (ESRS) ve Hava Kirliliği: Şirketlerin Gelecekteki Sorumlulukları ve Raporlama Standartları
Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (ESRS) ve Hava Kirliliği: Şirketlerin Gelecekteki Sorumlulukları ve Raporlama Standartları

31 Temmuz 2023 tarihinde Avrupa Komisyonu tarafından onaylanan düzenleme, Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi’ne (CSRD) tabi olan şirketleri, 2024 finansal döneminden itibaren raporlarını Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlam...

Daha fazla oku