Yerel Yönetimlerin Hava Kirliliği Mücadelesindeki Rolü

Hava kirliliğini herhangi bir fiziksel, kimyasal veya biyolojik etmenler tarafından atmosferin doğal özelliklerinin değişmesi olarak tanımlayan Dünya Sağlık Örgütü, hava kirliliğini sağlık açısından önemli bir risk faktörü olarak nitelendirilmektedir. Maruziyetin ölüme kadar giden, ciddi boyuta ulaşan sonuçları bulunmaktadır. Bu nedenle, yerel hava kalitesi kontrolü günümüzde hiç olmadığı kadar büyük bir önem taşımaktadır. Yerel düzeyde uygulanan politikalar ve stratejiler, toplumun genel yaşam kalitesini artırabilir ve sağlık risklerini azaltabilir.

Yerel yönetimlerin hava kirliliği konusundaki en başlıca görevleri, hava kirliliğine neden olan işyerlerini ve konutları denetlemek, kirlenmeye neden olan faktörleri ortadan kaldırmak için gerekli önlemleri aldırmak ve kirletenler hakkında yasal işlem yapılması için ilgili makamlara bildirmektir. Kötü hava kalitesini azaltmak, çoğu durumda müdahaleye göre ön maliyeti yüksek olsa bile, doğrudan ve kanıtlanmış yüksek ekonomik faydalara sahiptir.

PM2.5 konsantrasyonlarının 1 μg/m3 azaltılmasının Avrupa’da GSYİH’yı ortalama %0.8 artırdığı tahmin edilmektedir.

Yerel yönetimler, yerel hedeflere ulaşmanın yanı sıra, ulusal hedeflere katkıda bulunmada da rol oynamaktadır. Kaynak itibariyle şehirlerde yoğun olarak gözlenen kirlilik kaynağı; ulaşım, konut ve sanayi olmak üzere üç gruptan kaynaklanan; partiküler maddeler (PM), Kükürt Dioksit (SO2), Karbon Monoksit (CO), Ozon (O3), azot oksitler (NOx), hidrokarbonlar, ağır metallerdir.

OECD, 2050 yılında dış ortam hava kirliliğinin, dünya genelinde çevresel koşullara bağlı ölümlerin birincil nedeni olacağını öngörüyor.


Yerel yönetimler, hava kirliliği ile mücadelede çeşitli sorumlulukları üstlenmeli

Şehir Planlaması

Endüstriyel tesisler ve fabrikalar, yakılan ve doğrudan atmosfere salınan karbondioksit ve metan gibi büyük miktarlarda toksik maddeler üretir. Fabrikaları ve endüstriyel tesisleri yerleşim alanlarından uzak tutmak, vatandaşları bir sanayi tesisini çevreleyen alanlarda salınan sert ve yoğun kimyasalları ve kirleticileri solumaktan koruyacaktır. Şehirde aktif seyahat ve toplu taşımayı artırmak, arabalardan gelen hava kirleticilerinin önüne geçmenin en iyi yoludur.

Denetim ve Düzenleme

Yerel yönetimler, endüstriyel tesislerin ve diğer kirlilik kaynaklarının faaliyetlerini denetlemeli ve gerektiğinde düzenlemeler yapmalıdır. Bölgesel bir kirletici olarak PM2.5 ayrıca uzun mesafeler kat eder ve geniş bir alanda arka plan seviyelerini artırır. Ancak, yerel makamların üzerinde kontrol sahibi olduğu PM2.5 kaynakları vardır. Bu nedenle, PM2.5 şu anda Yerel Hava Kalitesi Yönetimi çerçevesinin bir parçası olmasa da, yerel makamların kontrolleri altındaki kaynaklardan gelen PM2.5 emisyonlarını azaltmak için yetkilerini etkin bir şekilde kullanmalarını gerekmektedir. 

Kamu Farkındalığı

Hava kalitesi yönetimi sadece tek bir kamu kurumunun görev, yetki ve sorumluğunda takip edilerek nihai sonuca erişilebilecek bir durum değildir. Aksine, vatandaşından bütün kamu ve özel sektör olmak üzere herkesin gereken hassasiyeti göstermesinin önem arz ettiği bir ekip çalışmasıdır. Teknik altyapı ne kadar mükemmel yapılırsa yapılsın hava kalitesinin iyileştirilmesi için vatandaşların bilinçlenmesi şarttır. Yerel topluluklarda hava kalitesi etkileri ve bunların nasıl azaltılacağı konusunda farkındalık yaratmak gereklidir. 

İzleme ve Veri Toplama

Güvenilir ve gerçek zamanlı hava kalitesi verilerine erişim, yerel yönetimlerin, topluluklarının en kritik hava kalitesi sorunlarını ele alarak kaynakları etkili bir şekilde önceliklendirmesine ve tahsis etmesine olanak tanır. Hava kalitesi verileri sağlayan referans istasyonları çok maliyetlidir ve sayıca azdır. Araştırmalar, hava kalitesinin 200 metre mesafede önemli ölçüde değişebileceğini gösteriyor. Uygun maliyetli hava sensörlerinin konuşlandırılması daha kolay olmakla birlikte, bu onları devlet tarafından işletilen istasyonların olmadığı bölgelerde ve uzak bölgelerde daha uygun bir kamu alternatifi haline getirir. 

Hava Kalitesinin İzlenmesi ve Değerlendirilmesi Kapsamında Bir Yerel Yönetim Örneği: İnegöl Belediyesi

Bursa İnegöl’de mobilya fabrikalarının fazlalığından ötürü kirletici yüksek değerler görülmekte ve bölgede 1 adet referans istasyon bulunmaktadır. İnegöl Belediyesi ile yaptığımız işbirliği kapsamında, yoğun endüstriyel faaliyetlerin ve günlük 60 bin aracın geçtiği D100 karayolu alanı ve çevresine airqoon hava izleme sistemini kurduk. sistem sayesinde bölgedeki hava kalitesi ve hava kirliliği düzeyleri sürekli olarak izlenmekte ve veriler airqoon bulutu üzerinden toplanmaktadır. Hava sensörlerinden gelen canlı veriler, https://inegol.bel.tr/havakalite adresinde yayınlanmaktadır. Bu harita, hava kirliliğine duyarlı vatandaşların günlerini planlamalarına ve maruz kalmalarını sınırlamalarına olanak tanımaktadır.

Son Yazılar

Metan ve İklim Değişikliği: Türkiye Bağlamında Bir Değerlendirme
Metan ve İklim Değişikliği: Türkiye Bağlamında Bir Değerlendirme

İklim değişikliği, günümüzün en acil çevre sorunlarından biri olarak karşımıza çıkıyor. Bu bağlamda sera gazları arasında çoğunlukla karbondioksit üzerine odaklanılsa da, metan gazının rolü giderek daha fazla dikkat çekiyor...

Daha fazla oku
Kentsel Dönüşümde Toz Kontrolü
Kentsel Dönüşümde Toz Kontrolü

Kentsel dönüşüm, şehirlerin yaşam kalitesini artırmak, altyapıyı güçlendirmek ve çevresel sürdürülebilirliği sağlamak için önemli bir araçtır. Ancak bu süreçlerde meydana gelen toz faaliyetleri, çevre ve insan sağlığı üze...

Daha fazla oku
Trafik Sıkışıklığı ve Hava Kirliliği: Tıkanıklık Fiyatlandırması Çözüm Olabilir mi?
Trafik Sıkışıklığı ve Hava Kirliliği: Tıkanıklık Fiyatlandırması Çözüm Olabilir mi?

Günümüzde, şehirlerde yaşayan bireylerin karşılaştığı en büyük sorunlardan biri trafik sıkışıklığı ve buna bağlı olarak artan hava kirliliği olarak öne çıkmaktadır. Bu sorunlar ekonomik kayıpların yanı sıra çevresel ve...

Daha fazla oku
Siyah Karbon: Küresel Isınma ve Sağlık Üzerindeki Etkileri
Siyah Karbon: Küresel Isınma ve Sağlık Üzerindeki Etkileri

Güneş ışığını emerek atmosferi ısıtmasıyla tanınan siyah karbon, buzulların erimesinden ekstrem hava olaylarına kadar birçok olumsuz etkiye yol açıyor. Siyah Karbon Nedir? Siyah karbon, fosil yakıtların, biyoyakıtların ve biyokü...

Daha fazla oku
Toz Taşınımı Nedir?
Toz Taşınımı Nedir?

Toz taşınımı, atmosferdeki toz partiküllerinin hareket etmesi veya taşınması sürecidir. Bu partiküller genellikle rüzgar, termal hareketler, fırtınalar veya insan etkisiyle atmosferde taşınabilirler. Toz taşınımı, genellikle çöll...

Daha fazla oku
Sera Gazları ve Hava Kirleticileri
Sera Gazları ve Hava Kirleticileri

İklim değişikliği, günümüzde insanlığın karşılaştığı en büyük küresel sorunlardan biridir ve kökeni sanayi devriminden bu yana fosil yakıtların aşırı kullanımı, endüstrileşme, arazi kullanımındaki değişiklikler, orman...

Daha fazla oku
Avrupa Birliği ve ABD Hava kalitesi Standartlarını Güncelledi
Avrupa Birliği ve ABD Hava kalitesi Standartlarını Güncelledi

Hava kirliliği, günümüzde dünya çapında çevresel sağlık sorunlarının en önde gelen nedenlerinden biri olarak karşımıza çıkıyor. Bu kritik durumu ele alarak, hem Avrupa Birliği (AB) hem de Amerika Birleşik Devletleri (ABD) gibi k...

Daha fazla oku
Coğrafi Çevre Koşullarının Hava Kirliliği Üzerine Etkileri
Coğrafi Çevre Koşullarının Hava Kirliliği Üzerine Etkileri

Sağlıklı ve yaşam kalitesi yüksek, yaşanabilir fiziksel bir çevre için hava kalitesinin sağlanması büyük önem taşımaktadır. Ancak, günümüz kentleri, sadece beşeri faktörlerle değil, aynı zamanda coğrafi çevre koşullarla birl...

Daha fazla oku
Hava Kalitesinin Kolay Anlaşılması: Hava Kalitesi İndeksi
Hava Kalitesinin Kolay Anlaşılması: Hava Kalitesi İndeksi

Günümüzde hava kirliliği insan hayatına etki eden en tehlikeli sağlık sorunlarından biri kabul edilmektedir. Hava kalitesinin sağlanması pek çok açıdan hükümetler için önemli bir mesele haline gelmiştir. Bununla ilişkili olarak da ...

Daha fazla oku
Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (ESRS) ve Hava Kirliliği: Şirketlerin Gelecekteki Sorumlulukları ve Raporlama Standartları
Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (ESRS) ve Hava Kirliliği: Şirketlerin Gelecekteki Sorumlulukları ve Raporlama Standartları

31 Temmuz 2023 tarihinde Avrupa Komisyonu tarafından onaylanan düzenleme, Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi’ne (CSRD) tabi olan şirketleri, 2024 finansal döneminden itibaren raporlarını Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlam...

Daha fazla oku