Sektör Sohbetleri#1 – Sinan Yatkın

Sektör sohbetleri dizisinde, hava sensörlerin gelişimi, kullanımları, fırsatları ve zorlukları ve geleceği hakkında konuşmak için değerli araştırmacılarla bir araya geliyoruz. Serimizin ilk konuğu Sinan Yatkın.

Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi’nde (JRC) Araştırmacı Bilim İnsanı olarak yer alan, hava kirliliği ve atmosfer kimyası üzerine çalışmalar yapan değerli araştırmacı Sinan Yatkın ile keyifli bir sohbet gerçekleştirdik. Low-cost sensörlerin güncel yayınları, yapılan çalışmaları ve kullanım alanları üzerine dolu dolu bir sohbet oldu.

İşte Yatkın ile hava sensörü hakkındaki düşünceleriyle ilgili bir Soru-Cevap.

Hava kirliliği ölçümünde sensör sistemleri – örnekler

S: Hava kirliliği izlemede dünyanın low-cost sensör sistemlerine olan ilgisi nedir?

C: Hava ölçümlerinde sensör sistemleri kullanılması ilk başta Avrupa’da ilgi gördü ve ABD sonrasında bu konuya yoğunlaştı.

Avrupa

Sensör sistemleri Avrupa’da şehirler ve yerel yönetimler tarafından talep görüyor. Büyük şehirlerin neredeyse tamamında bir ölçüm var. Örneğin Londra yeni bir referans ağı oluşturmak yerine, sensörlere yöneliyor. Breathe London projesi en önemli kurulum ve kullanım örneklerinden biri kabul edilebilir. Hava kalitesinin izlenmesinde hava sensörlerinin kullanıldığı Norveç’teki NILU yürütücülüğünde bir çok proje kısa ve uzun süreli olarak yürütülmektedir.

ABD

ABD‘de sensör kullanımında sivil toplum kuruluşları etkin. Hava kirliliği ölçümü yerel topluluklar ve bireylerin insiyatifi ve isteği ile özel sektör ve kamunun işbirliği ile gerçekleşiyor. Halktan yönetime yukarıya doğru ilerleyen bir talep var. Los Angeles’ta sensörler okullardaki hava kirliliğinin sürekli olarak ölçümü için kullanılıyor. San Francisco’da rafine çevresindeki yerleşimlerde ise VOC ağırlıklı ölçüm talebi çok fazla geliyor.

NILU hava izleme ağı
San Francisco ve çevresi hava izleme ağı

Dünyada artan trend: Low-cost sensörler

S: Sensörlerin kullanım amaçları nelerdir? Gelecekte kullanımı ne yönde olacak?

C: Şu anda, sensörlerin yaygın kullanımı, şehirlerdeki hava kirliliğini ölçmek, mekansal ve zamansal değişimlerini belirlemek ve kaynak tespit etmek üzerinedir. JRC düşük maliyetli sensör sistemlerinin kullanımı, veri kalitesinin değerlendirilmesi ve hava kalitesinin izlenmesinde kullanılabilirliği için standartlar geliştirilmesine öncülük etmektedir. Bu amaçla gaz sensörleri ile ilgili standart, TS/EN 17660, yayınlanmış olup, partikül madde sensörleri ile ilgili standart yayına hazır hale getirilmiştir ve 2023 yılı içerisinde yayınlanması planlanmaktadır. İnsanlarda hava kirliliği bilincinin artmasıyla vatandaşlar bireysel olarak ne tür bir havaya maruz kaldıklarını bilmek istemekte ve bu konuda topluluklar oluşturmaktadır.

Gelecekte bireysel kullanımı yaygınlaşacak

Bu teknolojinin gelişmesiyle birlikte bireysel talep daha da artacaktır. Gelecekte, herkesin kendi evinin ve çevresinin hava kalitesini, bahçelerine sensörler yerleştirerek ölçebileceği noktaya gelebiliriz. Sensör teknolojisi hızla gelişiyor ve gelecekte giyilebilir sensörler de görebiliriz. Halihazırda giyilebilir sensörlerle ilgili araştırmalar ve yayınlar yapılmakla beraber henüz ürüne dönüşmüş değildir.

Sensör değerlendirilmede temel noktalar

S: Sensörlerin fırsatları ve zorlukları nelerdir?

C: Hava sensörlerinin veri kalitesi konusunda sorunları var. Özellikle sensorlerin resmi hava kalitesi ölçme tekniklerine yakın veri kalitesini yakalaması, sivil topluluklar ve bireyler tarafından bekleniyordu. Ancak bu teknik olarak, en azından, şimdilik mümkün değil. Yine de iyi tanımlanmış veri kalite parametreleri ile sensörler hava kalitesi ölçümlerinde önemli tamamlayıcı roller üstleniyorlar. Doğru bir süreçten geçen ve veri belirsizliğine göre kategorilendirilen sensör sisteminin ürettiği veri değer yaratabilmektedir. Hava kalitesi anlamlandırmak için tek bir noktada ölçüm yapmak yeterli değildir. Hava kirliliğini önlemeye yönelik yapılan yatırımların ne kadar işe yaradığını görmek için sensörlere ihtiyaç var. Hava kirliliğini anlamlandırmak için uzun vadeli izleme olmak zorunda ve sensör sistemlerinin uzun vadeli izleme trendleri de topluluklar üzerinden oluyor.

Sensörlerin değerlendirmesinde dikkat edilmesi gerekenler

Hava Kalitesi Direktifi 2008/50/EC bu yıl güncellenmektedir. Sensör sistemlerinin kullanımının bu direktifte geçeceğini düşünüyorum. US-EPA’nın 2021 yılında yayınladığı Sensör Performans Test Protokolleri de önemli bir gelişmedir. Sensör üreticilerinin yapması gereken şeylerden biri, Veri Kalitesi Hedeflerini karşılayıp karşılamadıklarını görmektir. Sensörlerin source apportionment konusuna gelindiğinde doğru bir sonuç verebilmesi çok zor. Sensörden beklediğimiz şeyi doğru tanımlamamız gerek. Ölçüm haritalama ve rüzgar analizi ile bir derece source apportionment yapılabilir.

Son Yazılar

Trafik Sıkışıklığı ve Hava Kirliliği: Tıkanıklık Fiyatlandırması Çözüm Olabilir mi?
Trafik Sıkışıklığı ve Hava Kirliliği: Tıkanıklık Fiyatlandırması Çözüm Olabilir mi?

Günümüzde, şehirlerde yaşayan bireylerin karşılaştığı en büyük sorunlardan biri trafik sıkışıklığı ve buna bağlı olarak artan hava kirliliği olarak öne çıkmaktadır. Bu sorunlar ekonomik kayıpların yanı sıra çevresel ve...

Daha fazla oku
Siyah Karbon: Küresel Isınma ve Sağlık Üzerindeki Etkileri
Siyah Karbon: Küresel Isınma ve Sağlık Üzerindeki Etkileri

Güneş ışığını emerek atmosferi ısıtmasıyla tanınan siyah karbon, buzulların erimesinden ekstrem hava olaylarına kadar birçok olumsuz etkiye yol açıyor. Siyah Karbon Nedir? Siyah karbon, fosil yakıtların, biyoyakıtların ve biyokü...

Daha fazla oku
Toz Taşınımı Nedir?
Toz Taşınımı Nedir?

Toz taşınımı, atmosferdeki toz partiküllerinin hareket etmesi veya taşınması sürecidir. Bu partiküller genellikle rüzgar, termal hareketler, fırtınalar veya insan etkisiyle atmosferde taşınabilirler. Toz taşınımı, genellikle çöll...

Daha fazla oku
Sera Gazları ve Hava Kirleticileri
Sera Gazları ve Hava Kirleticileri

İklim değişikliği, günümüzde insanlığın karşılaştığı en büyük küresel sorunlardan biridir ve kökeni sanayi devriminden bu yana fosil yakıtların aşırı kullanımı, endüstrileşme, arazi kullanımındaki değişiklikler, orman...

Daha fazla oku
Avrupa Birliği ve ABD Hava kalitesi Standartlarını Güncelledi
Avrupa Birliği ve ABD Hava kalitesi Standartlarını Güncelledi

Hava kirliliği, günümüzde dünya çapında çevresel sağlık sorunlarının en önde gelen nedenlerinden biri olarak karşımıza çıkıyor. Bu kritik durumu ele alarak, hem Avrupa Birliği (AB) hem de Amerika Birleşik Devletleri (ABD) gibi k...

Daha fazla oku
Coğrafi Çevre Koşullarının Hava Kirliliği Üzerine Etkileri
Coğrafi Çevre Koşullarının Hava Kirliliği Üzerine Etkileri

Sağlıklı ve yaşam kalitesi yüksek, yaşanabilir fiziksel bir çevre için hava kalitesinin sağlanması büyük önem taşımaktadır. Ancak, günümüz kentleri, sadece beşeri faktörlerle değil, aynı zamanda coğrafi çevre koşullarla birl...

Daha fazla oku
Hava Kalitesinin Kolay Anlaşılması: Hava Kalitesi İndeksi
Hava Kalitesinin Kolay Anlaşılması: Hava Kalitesi İndeksi

Günümüzde hava kirliliği insan hayatına etki eden en tehlikeli sağlık sorunlarından biri kabul edilmektedir. Hava kalitesinin sağlanması pek çok açıdan hükümetler için önemli bir mesele haline gelmiştir. Bununla ilişkili olarak da ...

Daha fazla oku
Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (ESRS) ve Hava Kirliliği: Şirketlerin Gelecekteki Sorumlulukları ve Raporlama Standartları
Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlama Standartları (ESRS) ve Hava Kirliliği: Şirketlerin Gelecekteki Sorumlulukları ve Raporlama Standartları

31 Temmuz 2023 tarihinde Avrupa Komisyonu tarafından onaylanan düzenleme, Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Direktifi’ne (CSRD) tabi olan şirketleri, 2024 finansal döneminden itibaren raporlarını Avrupa Sürdürülebilirlik Raporlam...

Daha fazla oku
COP28: Sağlığı Öne Çıkarmaya Çalışan Yeni Bir İklim Vizyonu
COP28: Sağlığı Öne Çıkarmaya Çalışan Yeni Bir İklim Vizyonu

COP28 BAE İklim ve Sağlık Bildirgesi, sağlığı iklim müzakerelerinin odak noktasına yerleştirerek özellikle hava kirliliği, aşırı hava olayları ve bulaşıcı hastalıklara karşı küresel bir çözüm arayışını vurgulamaktadır. ...

Daha fazla oku
PM2.5 Ölçümünde Yenilikçi Çözüm: Sensörler
PM2.5 Ölçümünde Yenilikçi Çözüm: Sensörler

Günümüzde, hava kirliliği ve özellikle partikül madde (PM) seviyeleri konusunda artan endişeler, sensörlerin hava kalitesi izlemede önemli bir rol oynamasına neden olmaktadır. Bu sensörler, geleneksel ölçüm cihazlarına göre daha uygu...

Daha fazla oku