Sektör Sohbetleri#1 – Sinan Yatkın

Sektör sohbetleri dizisinde, hava sensörlerin gelişimi, kullanımları, fırsatları ve zorlukları ve geleceği hakkında konuşmak için değerli araştırmacılarla bir araya geliyoruz. Serimizin ilk konuğu Sinan Yatkın.

Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi’nde (JRC) Araştırmacı Bilim İnsanı olarak yer alan, hava kirliliği ve atmosfer kimyası üzerine çalışmalar yapan değerli araştırmacı Sinan Yatkın ile keyifli bir sohbet gerçekleştirdik. Low-cost sensörlerin güncel yayınları, yapılan çalışmaları ve kullanım alanları üzerine dolu dolu bir sohbet oldu.

İşte Yatkın ile hava sensörü hakkındaki düşünceleriyle ilgili bir Soru-Cevap.

Hava kirliliği ölçümünde sensör sistemleri – örnekler

S: Hava kirliliği izlemede dünyanın low-cost sensör sistemlerine olan ilgisi nedir?

C: Hava ölçümlerinde sensör sistemleri kullanılması ilk başta Avrupa’da ilgi gördü ve ABD sonrasında bu konuya yoğunlaştı.

Avrupa

Sensör sistemleri Avrupa’da şehirler ve yerel yönetimler tarafından talep görüyor. Büyük şehirlerin neredeyse tamamında bir ölçüm var. Örneğin Londra yeni bir referans ağı oluşturmak yerine, sensörlere yöneliyor. Breathe London projesi en önemli kurulum ve kullanım örneklerinden biri kabul edilebilir. Hava kalitesinin izlenmesinde hava sensörlerinin kullanıldığı Norveç’teki NILU yürütücülüğünde bir çok proje kısa ve uzun süreli olarak yürütülmektedir.

ABD

ABD‘de sensör kullanımında sivil toplum kuruluşları etkin. Hava kirliliği ölçümü yerel topluluklar ve bireylerin insiyatifi ve isteği ile özel sektör ve kamunun işbirliği ile gerçekleşiyor. Halktan yönetime yukarıya doğru ilerleyen bir talep var. Los Angeles’ta sensörler okullardaki hava kirliliğinin sürekli olarak ölçümü için kullanılıyor. San Francisco’da rafine çevresindeki yerleşimlerde ise VOC ağırlıklı ölçüm talebi çok fazla geliyor.

NILU hava izleme ağı
San Francisco ve çevresi hava izleme ağı

Dünyada artan trend: Low-cost sensörler

S: Sensörlerin kullanım amaçları nelerdir? Gelecekte kullanımı ne yönde olacak?

C: Şu anda, sensörlerin yaygın kullanımı, şehirlerdeki hava kirliliğini ölçmek, mekansal ve zamansal değişimlerini belirlemek ve kaynak tespit etmek üzerinedir. JRC düşük maliyetli sensör sistemlerinin kullanımı, veri kalitesinin değerlendirilmesi ve hava kalitesinin izlenmesinde kullanılabilirliği için standartlar geliştirilmesine öncülük etmektedir. Bu amaçla gaz sensörleri ile ilgili standart, TS/EN 17660, yayınlanmış olup, partikül madde sensörleri ile ilgili standart yayına hazır hale getirilmiştir ve 2023 yılı içerisinde yayınlanması planlanmaktadır. İnsanlarda hava kirliliği bilincinin artmasıyla vatandaşlar bireysel olarak ne tür bir havaya maruz kaldıklarını bilmek istemekte ve bu konuda topluluklar oluşturmaktadır.

Gelecekte bireysel kullanımı yaygınlaşacak

Bu teknolojinin gelişmesiyle birlikte bireysel talep daha da artacaktır. Gelecekte, herkesin kendi evinin ve çevresinin hava kalitesini, bahçelerine sensörler yerleştirerek ölçebileceği noktaya gelebiliriz. Sensör teknolojisi hızla gelişiyor ve gelecekte giyilebilir sensörler de görebiliriz. Halihazırda giyilebilir sensörlerle ilgili araştırmalar ve yayınlar yapılmakla beraber henüz ürüne dönüşmüş değildir.

Sensör değerlendirilmede temel noktalar

S: Sensörlerin fırsatları ve zorlukları nelerdir?

C: Hava sensörlerinin veri kalitesi konusunda sorunları var. Özellikle sensorlerin resmi hava kalitesi ölçme tekniklerine yakın veri kalitesini yakalaması, sivil topluluklar ve bireyler tarafından bekleniyordu. Ancak bu teknik olarak, en azından, şimdilik mümkün değil. Yine de iyi tanımlanmış veri kalite parametreleri ile sensörler hava kalitesi ölçümlerinde önemli tamamlayıcı roller üstleniyorlar. Doğru bir süreçten geçen ve veri belirsizliğine göre kategorilendirilen sensör sisteminin ürettiği veri değer yaratabilmektedir. Hava kalitesi anlamlandırmak için tek bir noktada ölçüm yapmak yeterli değildir. Hava kirliliğini önlemeye yönelik yapılan yatırımların ne kadar işe yaradığını görmek için sensörlere ihtiyaç var. Hava kirliliğini anlamlandırmak için uzun vadeli izleme olmak zorunda ve sensör sistemlerinin uzun vadeli izleme trendleri de topluluklar üzerinden oluyor.

Sensörlerin değerlendirmesinde dikkat edilmesi gerekenler

Hava Kalitesi Direktifi 2008/50/EC bu yıl güncellenmektedir. Sensör sistemlerinin kullanımının bu direktifte geçeceğini düşünüyorum. US-EPA’nın 2021 yılında yayınladığı Sensör Performans Test Protokolleri de önemli bir gelişmedir. Sensör üreticilerinin yapması gereken şeylerden biri, Veri Kalitesi Hedeflerini karşılayıp karşılamadıklarını görmektir. Sensörlerin source apportionment konusuna gelindiğinde doğru bir sonuç verebilmesi çok zor. Sensörden beklediğimiz şeyi doğru tanımlamamız gerek. Ölçüm haritalama ve rüzgar analizi ile bir derece source apportionment yapılabilir.

Son Yazılar

Kentsel Hava Kirliliği: Kaynaklar ve Kirleticiler
Kentsel Hava Kirliliği: Kaynaklar ve Kirleticiler

2019 yılında Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), hava kirliliğini “insan sağlığı için karşı karşıya olduğumuz en ciddi çevresel tehdit” olarak tanımladı. Bu tehdidi göz ardı etmek, kendi sağlığımızı ve çevremizi dah...

Daha fazla oku
Yerel Yönetimlerin Hava Kirliliği Mücadelesindeki Rolü
Yerel Yönetimlerin Hava Kirliliği Mücadelesindeki Rolü

Hava kirliliğini herhangi bir fiziksel, kimyasal veya biyolojik etmenler tarafından atmosferin doğal özelliklerinin değişmesi olarak tanımlayan Dünya Sağlık Örgütü, hava kirliliğini sağlık açısından önemli bir risk faktörü olara...

Daha fazla oku
Yeni İklim Politikaları-Yeşil OSB
Yeni İklim Politikaları-Yeşil OSB

Temiz havanın solunabileceği bir ortamda yaşamak en temel insan haklarından biridir. Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) verilerine göre dünya nüfusunun %99’u kirli hava soluyor (URL 1). Hava kirliliğinden kaynaklanan sağlık sorun...

Daha fazla oku
İstanbul'da Okulların Hava Kalitesi - 2022 & 2023
İstanbul'da Okulların Hava Kalitesi - 2022 & 2023

Hava kirliliğinin bireyin sağlığı üzerindeki etkileri, toplam kişisel maruziyetle (dış mekân ve iç mekân) ilgilidir. Çocuklar yetişkinlere göre vücut ağırlıklarına göre daha fazla hava solur, daha fazla yiyecek yerler ve daha faz...

Daha fazla oku
Kirletici Kaynaklara Göre Hava Kalitesi Örnekleme Noktaları
Kirletici Kaynaklara Göre Hava Kalitesi Örnekleme Noktaları

Bölgenin kirlilik kaynağına göre hava kalitesi örnekleme noktalarının seçilmesi, hava kalitesinin iyileştirilmesi için en önemli noktalardan biridir.  Türkiye Hava Kalitesi Hava kirliliği, dünyanın önde gelen çevre sağlığı r...

Daha fazla oku
Sektör Sohbetleri#1 - Sinan Yatkın
Sektör Sohbetleri#1 - Sinan Yatkın

Sektör sohbetleri dizisinde, hava sensörlerin gelişimi, kullanımları, fırsatları ve zorlukları ve geleceği hakkında konuşmak için değerli araştırmacılarla bir araya geliyoruz. Serimizin ilk konuğu Sinan Yatkın. Avrupa Komisyonu...

Daha fazla oku
Deprem Bölgesinde Asbest Tehlikesi
Deprem Bölgesinde Asbest Tehlikesi

Deprem sonrası enkaz kaldırma çalışmalarında binalarda kullanılan asbest, deprem bölgesindekiler için büyük tehlike oluşturuyor. 6 Şubat 2023’te Kahramanmaraş’ta meydana gelen 7,7 ve 7,6 büyüklüğündeki iki deprem 10 ilde b...

Daha fazla oku
İnegöl Belediyesi Hava Kalitesi İzleme Ağı
İnegöl Belediyesi Hava Kalitesi İzleme Ağı

İnegöl Belediyesi, hava kalitesini izlemek için Airqoon sensörlerini kullanıyor. Hava kirliliği günümüzde insan sağlığına yönelik en büyük tehditlerden biri kabul edilmektedir. Birçok kentte mevcut hava kalitesi izleme ağları maliy...

Daha fazla oku
Alüminyum
Alüminyum

Alüminyumun dünya kabuğunun %8’ini oluşturan boksit minerali halinde doğadan alınmaktadır. Alüminyum düşük yoğunluk, iletkenlik, işlenebilirlik, hafiflik, dış etkenlere dayanıklılık, düşük bakım maliyetleri gibi konularda sund...

Daha fazla oku
Kadıköy Belediyesi Çevresel İzleme ve Erken Uyarı Sistemi
Kadıköy Belediyesi Çevresel İzleme ve Erken Uyarı Sistemi

Kadıköy Belediyesi, Hava İzleme Ağı için Airqoon’a güveniyor. Kadıköy, yarattığı değerler ile dünyadaki örnek ilçelerden biridir. Belediyeler şehirlerin büyümesini yönetmek ve şehir sakinlerinin sağlığını ve yaşam kal...

Daha fazla oku